در مورد حق تحصیل مهاجران، به ویژه افغان‌ها، در ایران این روزها زیاد خوانده‌ام ( + و + و + برای نمونه). اول از همه این را بگویم که به طور کلی مخالف تبعیض‌ام و برخوردهای غیرانسانی با هر کس (از جمله دولت و به خصوص مردم ایران با مهاجران افغان) بسیار آزارم می‌دهد، به خصوص اگر رد پای نژادپرستی را در آن ببینم. در ابن مورد خاص هم به نظرم همان روال قبل به عدالت نزدبک‌تر بود.

اما نکته‌ای که باعث شد این را بنویسم این است که چند جا این محدویت جدید را مثلا با ممنوعیت تحصیل ایرانی‌ها در رشته‌های مربوط به علوم هسته‌ای در هلند مقایسه کرده‌اند.این مقایسه یه نظرم درست نیست. دلیلش هم این است که این محدودیت جدید فقط در مورد دانشگاه‌های دولتی است که هزینه‌ی تحصیل در آن‌ها به عهده‌ی دولت ایران است. از این نظر دانشگاه‌های مثلا هلندی هم دقیقا همین طور برخورد می‌کنند، در این‌جا تا دو سال پیش دانشجویان غیر اروپایی باید حدود دو برابر دانشجویان اروپایی شهریه می‌دادند چون دولت سوبیسد کمتری را برای شهروندان غیراروپایی می‌پرداخت. از دو سال پیش این سوبسید را (فکر کنم به طور کامل) قطع کرده‌اند و دانشجویان غیراروپایی شش برابر شهروندان اروپا باید شهریه بدهند. می‌توانیم بگوییم که این عادلانه نیست چون متوسط در‌آمد در بیشتر جاهای دنیا از اروپا کمتر است و باعث بسیار کمتر شدن شانس تحصیل آن‌ها در اروپا می‌شود، اما این، همان طور که کسی هم تا به حال چنین چیزی نگفته، مانع آزادی آکادمیک و حق تحصیل و این‌ها نشده، بلکه مانند هر دولتی حقوق بیشتری برای شهروندان خودش قائل شده. چیزی که برخلاف آزادی تحصیل بوده، و به آن به حق اعتراض شده، این است که دولت هلند مانع تحصیل ایرانی‌ها در علوم هسته‌ای شده، حتی اگر شش برابر شهروندان خودشان شهریه بپردازند.

حالا وضعیت مهاجران در ایران چطور است؟ تا پیش از این دقیفا مانند شهروندان ایرانی با آن‌ها برخورد می‌شده  (همان مثلا شهریه‌ی دو برابر را هم نمی‌دادند) ، حالا مانند شهروندان ایرانی می‌توانند دردانشگاه‌ آزاد تحصیل کنند و در دانشگاه دولتی نه. این که در دانشگاه‌های دولتی، که کیفیت بهتری دارند، نمی‌توانند تحصیل کنند شاید عادلانه  نباشد. اگر مثلا با دادن شهریه‌ای این امکان فراهم می شد، می‌شدیم دقیقا مانند همه جای دنیا، اما با توجه به وجود کنکور و رقابت شدیدی که برای تحصیل در دانشگاه‌های دولتی ایران وجود دارد مساله به این راحتی قابل تحلیل نیست. شاید هم باشد و مثلا مانند هاروارد و استنفورد (این‌ها خصوصی‌اند؟ به هر حال منظورم نسخه‌ی دولتی‌شان است …) باشد که خیلی بیشتر از ظرفیت‌شان تقاضا دارند.

به هر حال همان طور که اول گفتنم و دیگران هم اشاره کرده‌اند، شاید می‌شد راهی پیدا کرد تا کسانی که با تمام نابرابری‌ها (که البته جنگ در افغانستان مقصر اصلی‌اش است، نه مثلا دولت ایران) در کنکور قبول می‌شوند بتوانند آینده‌ی بهتری داشته باشند. شاید می‌شد با گذاشتن شرایطی به برخی ار مهاجرانی که در ایران به دنیا آمده‌اند، بزرگ شده‌اند و وطن دیگری نمی‌شناسند شناسنامه ایرانی داد، شاید این به منافع ملی ایران هم نزدیک‌تر باشد، اما اصلا بدیهی نیست. منظورم این است که راحت می‌توان در مورد چنین مسائلی کارهای اکتیویستی کرد (اصلا مخالفش نیستم و بعضی‌ها هم باید این کار را بکنند اصلا، گرچه به نظرم سیاسی کردنش کار بی‌ربطی است و دردی از کسی دوا نمی‌کند) اما قضاوت در مورد چنین مسائلی کار سختی است و باید مواظب بود که در مغالطه نیفتبم.